Kanioni i Rugovës
Kanioni i Rugovës ose Gryka e Rugoves @shte nje kanion afër Pejès ne Perêndim te Kosoves, ne Bjeshkêt e Nemuna, ne afersi te kufirit me Malin e Zi. Me një gjatësi prej 25 km dhe thellësi prej 1,000 me…
Kanioni i Rugovës ose Gryka e Rugoves @shte nje kanion afër Pejès ne Perêndim te Kosoves, ne Bjeshkêt e Nemuna, ne afersi te kufirit me Malin e Zi.
Me një gjatësi prej 25 km dhe thellësi prej 1,000 metra, Rugova konsiderohet të jetë një nga kanionet me të gjata dhe më të thella të Evropés. Ajo është krijuar nga erozioni ujit dhe tërhegja e akullnajave në Pejë.
Lumbardhi i Pejès-Bistrica kalon permes kanionit[1]
Né 1985, Kanioni i Rugovēs ishte shpallur njè monument i mbrojtur i trashégimise natyrore për shkak te vlerave gjeologjike, hidrologjike, speleologjike de botanike te saj, si dhe pèr peizazhinè saj mbreselenës Kanioni fillon te ngushtohet rreth tre kilometra larg Pejes dhe vazhdon te ngushtohet per gjashte kilometrat e ardhshme, duke krijuar keshtu nje lugine te madhe ne te cilen rrjedh lumi Bistrica e Pejès.
Ajo ngushtohet sërish në një derdhje pergjatë rrugës perendimore të rajonit që lidh Kosovën me Malin e Zi. Thellèsia mesatare e lugines eshte 650-1000 metra. Kanioni ishte i banuar në anën e saj lindore dhe në anën e saj perendimore gjatë muajve të verës.
Qindra shpella janë ende për tu hulumtuar në grykë, shpella te njohura perfshijne Gryka e Madhe, shpella e Karamakazit dhe Shpella e Kallabes. Nje ure harkore e njohur lidh kanionin, para se ciles @shtë nje shkemb me njè vizatim tê njê atleti qè mendohet te jetê nga periudha pellazge.
Gryka e Madhe ndodhet ne kilometrin e 8-te te Grykes se Rugoves, ne anën e majte, rreth 60 m mbi lumin Lumbardh, ne lartesi 637 m. Hulumtimi në këtë shpellë ka filluar në vitin 1993, kur u zbulua nga speleologêt sllovak të cilët po udhëtonin për në Maqedoni permes Grykês së Rugoves. Megiithatë, shpella ishte e njohur gjatë kohes para kësaj për banorët vendas.
Pesë nivelet e shpelles deri me tani janë hulumtuar. I pari është në nivelin e lumit, e cila është 66 metra i thellë duke filluar nga hyrja e saj. Sedimente me ngjyra të ndryshme janë identifikuar në këtë nivel. Për shkak të terrenit të saj të ashpër dhe me rrezik të lartë për njerëzit të hyjnë brenda, shpella vizitohet dhe është në gjendje të mirë. Ekipet e ndryshme te ekspertëve nga Silovakia, Bullgaria, OJO ‘Aragonite” de AKMM kanë hulumtuar shpellen.